Pedagogiek: verschil tussen versies
k →Externe links: titel toegevoegd |
|||
(35 tussenliggende versies door 9 gebruikers niet weergegeven) | |||
Regel 1: | Regel 1: | ||
[[Bestand:Montessori-school007.jpg|thumb|Eerste [[Montessorionderwijs|Montessorischool]] in Nederland, Den Haag 1915]] |
[[Bestand:Montessori-school007.jpg|thumb|Eerste [[Montessorionderwijs|Montessorischool]] in Nederland, [[Den Haag]] 1915]] |
||
'''Pedagogiek''' of '''opvoedkunde''' is de studie van de manier waarop volwassenen (ouders, [[opvoeder]]s, onderwijzers) [[Kind (leeftijdsgroep)|jeugdigen]] grootbrengen met een bepaald doel voor zich. Een beoefenaar van deze studie heet een [[pedagoog]]. De studie van het onderwijs wordt [[onderwijskunde]] genoemd. De studie van het lesgeven zelf heet [[didactiek]]. |
'''Pedagogiek''' of '''opvoedkunde''' is de wetenschappelijke studie van de manier waarop volwassenen (ouders, [[opvoeder]]s, onderwijzers) [[Kind (leeftijdsgroep)|jeugdigen]] grootbrengen met een bepaald doel voor zich. Een beoefenaar van deze studie heet een [[pedagoog]]. De studie van het onderwijs wordt [[onderwijskunde]] genoemd. De studie van het lesgeven zelf heet [[didactiek]]. |
||
Pedagogiek is afgeleid van het Griekse woord παιδαγωγία (''paidagōgia)'', wat op zijn beurt afkomstig is van het Griekse woord παιδαγωγός<ref>{{Citeer web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=paidagwgo/s&la=greek&can=paidagwgo/s0&prior=paidagwgiko/s |titel=Greek Word Study Tool |bezochtdatum=2022-08-09 |werk=www.perseus.tufts.edu}}</ref> (''paidagōgos''). Dit woord is een synthese van de woorden παῖς (''país)'' wat kind, jongen betekent en γωγην ''(gogein)'' wat leiden, wegleiden betekent (eerste persoon enkelvoud: ἄγω (''ágō)'' = ik leid). Een pedagoog (παιδαγωγός) in de Oudheid was een slaaf die de kinderen begeleidde van en naar school en in het algemeen ook begeleidde (bijvoorbeeld naar de markt). |
|||
Meer specifiek bestudeert pedagogiek [[onderwijs]]methoden, inbegrepen de doelen die daarin dienen te worden gesteld, en de manier waarop deze doelen bereikt kunnen worden. De wetenschap bestudeert de [[opvoeding]], de ontwikkelingsfasen, en ook de relatie tussen het kind en zijn omgeving: familieleden, school, vriendjes en vriendinnetjes, de gebouwde omgeving, media, etc. De nadruk ligt vooral op het ''handelen''. Onder ''pedagogie'' wordt de praktijk van het opvoeden verstaan. Ook wordt de opvoeding van moeilijk opvoedbare kinderen onderzocht. |
Meer specifiek bestudeert pedagogiek [[onderwijs]]methoden, inbegrepen de doelen die daarin dienen te worden gesteld, en de manier waarop deze doelen bereikt kunnen worden. De wetenschap bestudeert de [[opvoeding]], de ontwikkelingsfasen, en ook de relatie tussen het kind en zijn omgeving: familieleden, school, vriendjes en vriendinnetjes, de gebouwde omgeving, media, etc. De nadruk ligt vooral op het ''handelen''. Onder ''pedagogie'' wordt de praktijk van het opvoeden verstaan. Ook wordt de opvoeding van moeilijk opvoedbare kinderen onderzocht. |
||
De opvoedingswetenschap (pedagogiek) bestaat niet in alle landen als zelfstandige wetenschap; in Nederland, Duitsland en België is dit overigens wel het geval |
De opvoedingswetenschap (pedagogiek) bestaat niet in alle landen als zelfstandige wetenschap; in Nederland, Duitsland en België is dit overigens wel het geval. In Groot-Brittannië heet het ''education'' en is het één profiel samen met maatschappelijk werk en dienstverlening. |
||
== Specialisaties == |
== Specialisaties == |
||
Regel 30: | Regel 32: | ||
{{Kolommen lijst| breedte=25| aantal=3| compact=Ja| inhoud= |
{{Kolommen lijst| breedte=25| aantal=3| compact=Ja| inhoud= |
||
* [[Herman Bavinck]] |
* [[Herman Bavinck]] |
||
* A.J. Beekman |
|||
* [[Gert Biesta]] |
* [[Gert Biesta]] |
||
* [[Wilhelmina Bladergroen]] |
* [[Wilhelmina Bladergroen]] |
||
* [[Kees Boeke (pedagoog)|Kees Boeke]] |
* [[Kees Boeke (pedagoog)|Kees Boeke]] |
||
* Jan Bransen |
|||
* [[Berend Brugsma]] |
* [[Berend Brugsma]] |
||
* Pedro de Bruyckere |
|||
* [[Rommert Casimir]] |
* [[Rommert Casimir]] |
||
* Erik de Corte |
|||
* Hans van Crombrugge |
|||
* [[Lea Dasberg]] |
* [[Lea Dasberg]] |
||
* [[Ovide Decroly]] |
* [[Ovide Decroly]] |
||
* Jeroen Dekker |
|||
* [[Marc Depaepe]] |
* [[Marc Depaepe]] |
||
* Hans de Frankrijker |
|||
* [[Hans Freudenthal]] |
* [[Hans Freudenthal]] |
||
* [[Leon van Gelder]] |
* [[Leon van Gelder]] |
||
* J.H. Gunning Wzn |
|||
* A.W. van Haaften |
|||
* [[Johan van Hulst]] |
* [[Johan van Hulst]] |
||
* [[Rien van IJzendoorn]] |
* [[Rien van IJzendoorn]] |
||
* [[Jan-Dirk Imelman]] |
* [[Jan-Dirk Imelman]] |
||
* [[Cornelis Eliza van Koetsveld]] |
|||
* [[Philip Kohnstamm]] |
* [[Philip Kohnstamm]] |
||
* [[Willem Koops]] |
|||
* J.F.W. Kok |
|||
* [[Ferre Laevers]] |
* [[Ferre Laevers]] |
||
* [[Martinus J. Langeveld]] |
* [[Martinus J. Langeveld]] |
||
* [[Bas Levering]] |
* [[Bas Levering]] |
||
* [[Jan Ligthart (onderwijzer)|Jan Ligthart]] |
* [[Jan Ligthart (onderwijzer)|Jan Ligthart]] |
||
* [[Rob Lubbers]] |
|||
* Wilna Meijer |
|||
* [[Siebren Miedema]] |
* [[Siebren Miedema]] |
||
* Karel J. Mulderij |
|||
* [[Johannes Henricus Nieuwold]] |
* [[Johannes Henricus Nieuwold]] |
||
* N. F. Noordam |
|||
* [[C.F. van Parreren]] |
* [[C.F. van Parreren]] |
||
* N.C.A. Perquin |
|||
* Stefan Ramaekers |
|||
* Marjoke Rietveld-van Wingerden |
|||
* [[Jan Rispens]] |
|||
* Doret de Ruyter |
|||
* Paul Smeyers |
|||
* Ben Spiecker |
|||
* [[Willy Stellwag]] |
* [[Willy Stellwag]] |
||
* Luc Stevens |
|||
* Stephan Strasser |
|||
* Johan Sturm |
|||
* Daan Thoomes |
|||
* Pieter Van Biervliet |
|||
* W.E. Vliegenthart |
|||
* [[Jan Waterink]] |
* [[Jan Waterink]] |
||
* Ido Weijers |
|||
* [[Micha de Winter]] |
* [[Micha de Winter]] |
||
}} |
}} |
||
Regel 115: | Regel 91: | ||
* [[Loris Malaguzzi]] (1920-1994) |
* [[Loris Malaguzzi]] (1920-1994) |
||
* [[Paulo Freire]] (1921-1997) |
* [[Paulo Freire]] (1921-1997) |
||
* [[Hermann Giesecke]] (1932- |
* [[Hermann Giesecke]] (1932-2021) |
||
* [[Anne Bamford]] |
* [[Anne Bamford]] |
||
}} |
}} |
||
Regel 125: | Regel 101: | ||
== Literatuur == |
== Literatuur == |
||
* Siebren Miedema (red.), ''Pedagogiek in meervoud: wegen in het denken over opvoeding en onderwijs''. Houten, Bohn Stafleu Van Loghum, 1984 / 2000 (6de druk) |
|||
* Paul Smeyers, Stefan Ramaekers, Roel van Goor, Bruno Vanobbergen (red.), ''Inleiding in de pedagogiek''. Deel 1: ''Thema's en basisbegrippen.'' Deel 2: ''Grondslagen en stromingen.'' Amsterdam, Boom, 2017 |
* Paul Smeyers, Stefan Ramaekers, Roel van Goor, Bruno Vanobbergen (red.), ''Inleiding in de pedagogiek''. Deel 1: ''Thema's en basisbegrippen.'' Deel 2: ''Grondslagen en stromingen.'' Amsterdam, Boom, 2017 |
||
* {{Citeer boek |
* {{Citeer boek |
||
Regel 137: | Regel 114: | ||
* {{Citeer boek |
* {{Citeer boek |
||
| achternaam = Tom Kroon & Bas Levering (red.) |
| achternaam = Tom Kroon & Bas Levering (red.) |
||
| datum = 2019, 5e druk |
| datum = 2008 / 2019, 5e druk |
||
| titel = Grote pedagogen in klein bestek |
| titel = Grote pedagogen in klein bestek |
||
| uitgever = SWP |
| uitgever = SWP |
||
Regel 144: | Regel 121: | ||
| pagina's = 336 p. |
| pagina's = 336 p. |
||
}} |
}} |
||
* Jan Masschelein (red.), ''Dat is pedagogiek. Actuele kwesties en sleutelteksten uit de Westerse pedagogische traditie van de twintigste eeuw''. Leuven University Press, 2019 ISBN |
* Jan Masschelein (red.), ''Dat is pedagogiek. Actuele kwesties en sleutelteksten uit de Westerse pedagogische traditie van de twintigste eeuw''. Leuven University Press, 2019 ISBN 9789462701496 |
||
* D.Th. Thoomes, De antropologische pedagogiek van O.F. Bollnow. In: ''Bronteksten Historische pedagogiek'', Rotterdam, 2000 [https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/258628] / ''Capita Selecta'' [https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/266584] |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
* Daan Thoomes, Opvoeding heeft een doel. In: ''In de Waagschaal, tijdschrift voor theologie, cultuur en politiek''. Jrg. 32, 2003, nr. 13, pp. 13-16 [https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/276005] |
* Daan Thoomes, Opvoeding heeft een doel. In: ''In de Waagschaal, tijdschrift voor theologie, cultuur en politiek''. Jrg. 32, 2003, nr. 13, pp. 13-16 [https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/276005] |
||
* Willem Koops, ''Een beeld van een kind. De ontwikkeling en opvoeding van het kind in historisch perspectief''. Amsterdam, Boom, 2016 |
|||
* Jan Bransen, Pedagogisch gezag is geen epistemisch gezag. Een pleidooi tegen de verwetenschappelijking van de pedagogiek. In: ''Pedagogiek'', jrg. 36, 2016, nr. 2, pp. 175-198 |
* Jan Bransen, Pedagogisch gezag is geen epistemisch gezag. Een pleidooi tegen de verwetenschappelijking van de pedagogiek. In: ''Pedagogiek'', jrg. 36, 2016, nr. 2, pp. 175-198 |
||
* Jan Bransen, ''Gevormd of vervormd?: een pleidooi voor ander onderwijs''. Leusden, Isvw Uitgevers, 2020 |
* Jan Bransen, ''Gevormd of vervormd?: een pleidooi voor ander onderwijs''. Leusden, Isvw Uitgevers, 2020 |
||
Regel 155: | Regel 132: | ||
* [http://www.vvo.be/ Vlaamse vereniging van orthopedagogen (VVO)] |
* [http://www.vvo.be/ Vlaamse vereniging van orthopedagogen (VVO)] |
||
* [http://www.nvo.nl/ Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen (NVO)] |
* [http://www.nvo.nl/ Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen (NVO)] |
||
* Daan Thoomes, [https://www.archieven.nl/nl/''Herinneringen aan pedagogiek- en filosofiehoogleraren in Utrecht''], Utrechts Archief, 2023 |
|||
{{Appendix|2= |
{{Appendix|2= |
||
{{References}} |
{{References}} |
||
Regel 161: | Regel 138: | ||
{{Commonscat|Pedagogy}} |
{{Commonscat|Pedagogy}} |
||
{{Woordenboek}} |
|||
[[Categorie:Kind]] |
[[Categorie:Kind]] |
||
[[Categorie:Pedagogiek| ]] |
[[Categorie:Pedagogiek| ]] |
Huidige versie van 19 mei 2024 om 10:32
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Montessori-school007.jpg/260px-Montessori-school007.jpg)
Pedagogiek of opvoedkunde is de wetenschappelijke studie van de manier waarop volwassenen (ouders, opvoeders, onderwijzers) jeugdigen grootbrengen met een bepaald doel voor zich. Een beoefenaar van deze studie heet een pedagoog. De studie van het onderwijs wordt onderwijskunde genoemd. De studie van het lesgeven zelf heet didactiek.
Pedagogiek is afgeleid van het Griekse woord παιδαγωγία (paidagōgia), wat op zijn beurt afkomstig is van het Griekse woord παιδαγωγός[1] (paidagōgos). Dit woord is een synthese van de woorden παῖς (país) wat kind, jongen betekent en γωγην (gogein) wat leiden, wegleiden betekent (eerste persoon enkelvoud: ἄγω (ágō) = ik leid). Een pedagoog (παιδαγωγός) in de Oudheid was een slaaf die de kinderen begeleidde van en naar school en in het algemeen ook begeleidde (bijvoorbeeld naar de markt).
Meer specifiek bestudeert pedagogiek onderwijsmethoden, inbegrepen de doelen die daarin dienen te worden gesteld, en de manier waarop deze doelen bereikt kunnen worden. De wetenschap bestudeert de opvoeding, de ontwikkelingsfasen, en ook de relatie tussen het kind en zijn omgeving: familieleden, school, vriendjes en vriendinnetjes, de gebouwde omgeving, media, etc. De nadruk ligt vooral op het handelen. Onder pedagogie wordt de praktijk van het opvoeden verstaan. Ook wordt de opvoeding van moeilijk opvoedbare kinderen onderzocht.
De opvoedingswetenschap (pedagogiek) bestaat niet in alle landen als zelfstandige wetenschap; in Nederland, Duitsland en België is dit overigens wel het geval. In Groot-Brittannië heet het education en is het één profiel samen met maatschappelijk werk en dienstverlening.
Specialisaties
Binnen de pedagogiek worden de volgende specialisaties onderscheiden:
- sociale pedagogiek: bestudeert de maatschappelijke voorwaarden van de opvoeding
- onderwijspedagogiek (met inbegrip van didactiek, en onderwijskunde)
- klinische pedagogiek
- gezinspedagogiek
- ecologische pedagogiek bestudeert het kind in de complexiteit van zijn leefomgeving
- theoretische pedagogiek
- forensische pedagogiek
- historische pedagogiek: bestudeert hoe in het verleden pedagogen (onderwijzers en ouders) gestalte gaven aan de wens jeugdigen met een bepaald doel groot te brengen
- orthopedagogiek: bestudeert onder andere het grootbrengen van jeugdigen met een ontwikkelingsstoornis, zoals ADHD, of leerstoornis, zoals dyslexie
- mediapedagogiek bestudeert de impact van nieuwe media op opvoeding
- godsdienstpedagogiek
Sommigen menen dat er theorieën zijn die altijd en overal zouden gelden over het (beïnvloeden van) menselijk gedrag. Anderen menen dat het menselijk gedrag niet is te voorspellen, en gaan "slechts" na hoe het in het verleden is toegegaan.
In de theorie[2] heeft men verder acht terreinen van opvoeding onderkend: emotionele vorming, esthetische vorming, ethische vorming, intellectuele vorming, lichamelijke opvoeding, persoonlijkheidsvorming, seksuele opvoeding en sociale vorming.
Pedagogen
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)
- Bekende Nederlandse en Belgische pedagogen
- Herman Bavinck
- Gert Biesta
- Wilhelmina Bladergroen
- Kees Boeke
- Berend Brugsma
- Rommert Casimir
- Lea Dasberg
- Ovide Decroly
- Marc Depaepe
- Hans Freudenthal
- Leon van Gelder
- Johan van Hulst
- Rien van IJzendoorn
- Jan-Dirk Imelman
- Cornelis Eliza van Koetsveld
- Philip Kohnstamm
- Willem Koops
- Ferre Laevers
- Martinus J. Langeveld
- Bas Levering
- Jan Ligthart
- Siebren Miedema
- Johannes Henricus Nieuwold
- C.F. van Parreren
- Willy Stellwag
- Jan Waterink
- Micha de Winter
- Bekende buitenlandse pedagogen
- Jean de Gerson (1363-1429)
- Michel de Montaigne (1533-1592)
- Jan Amos Comenius (1592-1670)
- Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
- Christian Gotthilf Salzmann (1744-1811)
- Johann Heinrich Pestalozzi (1746-1827)
- Jean Paul (1763-1825)
- Friedrich Schleiermacher (1768-1834)
- Johann Friedrich Herbart (1776-1841)
- Friedrich Fröbel (1782-1852)
- Don Bosco (1815-1888)
- Wilhelm Dilthey (1833-1911)
- Ellen Key (1849-1926)
- John Dewey (1859-1952)
- Rudolf Steiner (1861-1925)
- Maria Montessori (1870-1952)
- Martin Buber (1878-1965)
- Janusz Korczak (1878-1942)
- Peter Petersen (1884-1952)
- Kurt Hahn (1886-1974)
- Helen Parkhurst (1887-1973)
- Célestin Freinet (1896-1966)
- Jean Piaget (1896-1980)
- Lev Vygotsky (1896-1934)
- Otto Friedrich Bollnow (1903-1991)
- Thomas Gordon (1918-2002)
- Loris Malaguzzi (1920-1994)
- Paulo Freire (1921-1997)
- Hermann Giesecke (1932-2021)
- Anne Bamford
Zie ook
Literatuur
- Siebren Miedema (red.), Pedagogiek in meervoud: wegen in het denken over opvoeding en onderwijs. Houten, Bohn Stafleu Van Loghum, 1984 / 2000 (6de druk)
- Paul Smeyers, Stefan Ramaekers, Roel van Goor, Bruno Vanobbergen (red.), Inleiding in de pedagogiek. Deel 1: Thema's en basisbegrippen. Deel 2: Grondslagen en stromingen. Amsterdam, Boom, 2017
- Joop Berding & Wouter Pols (2018, 4e herziene druk). Schoolpedagogiek voor het basis- en voortgezet onderwijs. Noordhoff Uitgevers BV., Groningen, Nl., 356 p.. ISBN 9789001827892.
- Tom Kroon & Bas Levering (red.) (2008 / 2019, 5e druk). Grote pedagogen in klein bestek. SWP, Amsterdam, 336 p.. ISBN 9789088506925.
- Jan Masschelein (red.), Dat is pedagogiek. Actuele kwesties en sleutelteksten uit de Westerse pedagogische traditie van de twintigste eeuw. Leuven University Press, 2019 ISBN 9789462701496
- D.Th. Thoomes, De antropologische pedagogiek van O.F. Bollnow. In: Bronteksten Historische pedagogiek, Rotterdam, 2000 [1] / Capita Selecta [2]
- Daan Thoomes, Gemankeerde volwassenheid? In: In de Waagschaal, tijdschrift voor theologie, cultuur en politiek. Jrg. 30, 2001, nr. 7, pp. 12-14 [3]
- Daan Thoomes, Opvoeding heeft een doel. In: In de Waagschaal, tijdschrift voor theologie, cultuur en politiek. Jrg. 32, 2003, nr. 13, pp. 13-16 [4]
- Willem Koops, Een beeld van een kind. De ontwikkeling en opvoeding van het kind in historisch perspectief. Amsterdam, Boom, 2016
- Jan Bransen, Pedagogisch gezag is geen epistemisch gezag. Een pleidooi tegen de verwetenschappelijking van de pedagogiek. In: Pedagogiek, jrg. 36, 2016, nr. 2, pp. 175-198
- Jan Bransen, Gevormd of vervormd?: een pleidooi voor ander onderwijs. Leusden, Isvw Uitgevers, 2020
Externe links
- Vlaamse vereniging van orthopedagogen (VVO)
- Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen (NVO)
- Daan Thoomes, Herinneringen aan pedagogiek- en filosofiehoogleraren in Utrecht, Utrechts Archief, 2023
- ↑ Greek Word Study Tool. www.perseus.tufts.edu. Geraadpleegd op 9 augustus 2022.
- ↑ Nederlandse Basisclassificatie basiscode 80.40 t/m 80.48